Smardze to grzyby bardzo charakterystyczne. Jednak jeśli ktoś nie miał z nimi wcześniej styczności może kompletnie nie dostrzec w nich grzyba, ponieważ wyglądem (a zwłaszcza kształtem kapelusza) odbiega od klasycznych kapeluszy prawdziwków i podgrzybków. Smardze są również bliźniaczo podobne do innych grzybów, które są trujące. Jak rozpoznać smardza i jak nie dać się nabrać na jego niebezpieczną kopię?
Autorka: Olga z Zespołu Smardze.pl
Kiedy szukać smardzów?
Sezon na smardze zaczyna się wiosną. Już w marcu możemy znaleźć pierwsze smardze ukryte w wilgotnych trawach lub w pobliżu korzeni drzew. Natomiast z końcem maja pojawią się ostatnie sztuki. Dla grzybiarzy mogłoby to mieć znaczenie, ponieważ w tym okresie trudno w lasach o trujące grzyby. Ich wysyp zaczyna się najczęściej w czerwcu, dlatego sezon na smardze można uznać za nieco bezpieczniejszy, niż lato i jesień. Jednak biorąc pod uwagę, że w Polsce smardze są pod ochroną, a ich zbieranie jest zabronione – możemy szukać ich tylko po to, żeby je obejrzeć. Jeżeli zaś chcemy ich posmakować, wtedy powinniśmy zwrócić się do legalnej hodowli, która, posiadając wymagane prawem certyfikaty i pozwolenia, gwarantuje tożsame z naturalnymi warunki wzrostu. Obecnie w Polsce istnieje tylko jedno takie miejsce, oferując swoje usługi zarówno klientom indywidualnym, jak i hotelom, restauracjom, szefom kuchni etc.
Smardze w całej okazałości. Jak je rozpoznać?
Jeśli kiedykolwiek mieliśmy możliwość oglądania plastra wosku, który jest wyciągnięty z ula – będzie to z pewnością jedna z pierwszych rzeczy, która przyjdzie nam na myśl, kiedy zobaczymy smardza. Jego ciekawy wygląd przyciąga uwagę i warto przyjrzeć mu się bardziej wnikliwie, jeśli tylko mamy taką okazję.
Główka
Stożkowaty kapelusz smardza wyróżniają połączone ze sobą żebra w nieregularnym kształcie, pomiędzy którymi znajdują się szczeliny, małe jamki. Kolor kapelusza różni się w zależności od gatunku smardzów. Smardz wyniosły (Morchella elata) ma najciemniejszy kapelusz. Jego kolor może być ciemno-brązowy, a nawet czarny. Pozostałe gatunki mają kapelusze jaśniejsze: żółte, beżowe, brązowe. Główka smardza osiąga wysokość do 10 centymetrów oraz średnicę 7 centymetrów.
Pod kapeluszem próżno szukać rurek lub blaszek, jak w przypadku innych, bardziej popularnych grzybów – smardze ich nie mają. Natomiast po przekrojeniu zobaczymy, że wnętrze grzyba jest puste.
Trzon
Trzon smardzów jest najczęściej dłuższy od kapelusza. Jest w jasnym, najczęściej białym kolorze. Wśród czterech rosnących w Polsce gatunków smardzów, wyglądem trzonu wyróżnia się smardz grubonogi. W tym przypadku jego kształt jest bruzdowaty i nieregularny. Trzon smardza ma chropowatą powierzchnię, a jeśli grzyb jest dojrzały – szeroką i pofałdowaną podstawę.
Smardze, piestrzenica, naparstniczka czeska – jak odróżnić?
Smardze to grzyby bardzo charakterystyczne, jednak są gatunki, które można nazwać ich bliźniakami. Pierwszym z nich jest piestrzenica kasztanowata. Wyglądem bardzo przypomina smardza, jednak podstawowa różnica między nimi jest taka, że piestrzenica to grzyb trujący. Stanowczo należy go unikać, bo zatrucie nim może doprowadzić do poważnych uszkodzeń wątroby i śledziony; zdarzały się także przypadki uszkodzenia wzroku i szpiku kostnego. Piestrzenica ma podobną do smardza główkę, choć nie jest ona tak wydłużona. Najczęściej od smardza odróżnia ją kształt trzonu. Ten w przypadku piestrzenicy jest zdecydowanie krótszy. Ten trujący bliźniak smardza niestety pojawia się w lasach w tym samym czasie, co smardze. Jest w dodatku znacznie częstszy i łatwiejszy do znalezienia, choć głównie na terenach nizinnych.
Bardzo podobna do smardza jest także naparstniczka czeska. W Polsce występuje jednak bardzo rzadko. Szkoda, ponieważ jest smacznym, jadalnym grzybem i pomylenie jej ze smardzem na pewno nie kosztowałoby nas tyle samo, co w przypadku piestrzenicy. W lasach liściastych, zaroślach i parkach można ją spotkać od marca do końca maja.
