Polskie grzyby kojarzą się większości raczej z gatunkami pospolitymi. Nawet prawdziwki, uznawane za najbardziej szlachetne, często występują w koszykach nawet niewprawionych grzybiarzy. A jednak na niektóre grzyby trafić jest wyjątkowo trudno. Jakie są najrzadsze i najdroższe grzyby w Polsce?
Autorka: Olga z Zespołu Smardze.pl
Czubajka kania – smaczny grzyb bogaty w białko
Nasze zestawienie otwiera czubajka kania, ceniona za intensywny aromat i wyjątkowy smak. Występuje na terenach lasów liściastych, iglastych i mieszanych, choć najczęściej można spotkać ją pod bukami. Jednak jeśli ma się szczęście, to czubajka zaskoczy także w parku, na poboczach lub na cmentarzu. Te należące do rodziny pieczarkowatych grzyby mają charakterystyczny wygląd. Owocnik czubajki kani osiąga średnicę od 10 do 30 cm. Młode okazy mają kulisty i jajowaty kształt, który wraz z wiekiem staje się wypukły, a docelowo – płaski. Ważna uwaga: jadalny jest tylko kapelusz kani. Czubajka kania jest bogata w cenne składniki mineralne, na przykład w mangan, żelazo, potas, fosfor oraz w witaminy z grup D i B. Co ciekawe, zawiera tyle białka, co na przykład mleko (około 5,5 % całościowego składu). Trzeba jednak zdawać sobie sprawę z tego, że to białko, podobnie jak w przypadku innych grzybów, występuje w postaci ciężkostrawnej chityny. Jest więc trudniej przyswajalne.
Jak wykorzystać ją w kuchni? To bardzo proste: czubajka kania wspaniale smakuje w smażonej panierce, choć równie dobrze nadaje się do gotowania, duszenia, suszenia i marynowania. Ususzona i zmielona stosowana jest jako przyprawa do wielu dań kuchni polskiej.
Żagwica listkowata – rzadkie grzyby o nietuzinkowym wyglądzie
Żagwice listkowate to rzadkie i drogie grzyby, które w Polsce i w wielu krajach europejskich, występują pod ochroną częściową (chronione są stanowiska naturalne). W naszym kraju można je spotkać na przykład na Podlasiu. Poszukiwania warto rozpocząć we wrześniu, bo właśnie w tym miesiącu jest największe prawdopodobieństwo wystąpienia żagwicy listkowatej. Gdzie dokładnie szukać? Najlepiej pod starymi dębami. Warto jednak pamiętać, że w Polsce nie można ich stamtąd zrywać,
a jedynie je podziwiać. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by kupić świeże owocniki z upraw w hurtowni lub zasiać na terenie prywatnym.
Owocnik żagwicy listkowatej przypomina wielopłatkowy, złożony kwiat, o średnicy nawet do 60 cm i wadze… do 10 kg! Trzon przypomina natomiast pień i gałęzie krzewu. Spłaszczone odgałęzienia są zakończone płaskimi kapeluszami. Jadalne są młode owocniki żagwicy listkowatej. Warto spożywać ten gatunek ze względu na jego liczne właściwości prozdrowotne. Zawiera substancje regulujące ciśnienie krwi oraz poziom glukozy i insuliny. Ponadto zmniejsza namnażanie się wirusów i spowalnia powstawanie tzw. złego cholesterolu.
Niewiele osób zdaje sobie ponadto sprawę z tego, że żagwica jest składnikiem parafarmaceutyków stosowanych… w terapii leczenia raka i AIDS. Wszystkie powyższe powody sprawiają, że gatunek jest ceniony w medycynie, głównie na Dalekim Wschodzie. To właśnie tam znany jest pod nazwą grzyb maitake.
Czernidłak kołpakowaty – wspaniałe właściwości zdrowotne
Żagwica to nie jedyny leczniczy gatunek grzyba, występujący w Polsce. Jeśli chodzi o inne rzadkie grzyby o właściwościach zdrowotnych, wspaniale sprawdza się także czernidłak kołpakowaty. Wyrasta dość obficie w jesienne deszczowe dni na trawnikach i w parkach, a także w lasach sosnowych i świerkowych. Czernidłaka trzeba jednak szybko zbierać, bo zaledwie po jednym dniu czernieje i zamienia się w mazistą ciecz. Jak go rozpoznać? Ma biały, postrzępiony kapelusz z łatkami. Czernidłak kołpakowaty jest ceniony przez grzybiarzy. Ma niezwykle delikatny, szlachetny smak, który przypomina… cielęcinę. Wspomnieliśmy o właściwościach leczniczych tego rzadkiego gatunku. W Europie od zawsze był on wykorzystywany do leczenia hemoroidów. Do ciekawych właściwości można zaliczyć także łagodzenie objawów cukrzycy. Stosując od 100 do 200 g świeżych lub mrożonych grzybów dziennie, można znacznie obniżyć poziom cukru we krwi.
Polówka wiązkowa – w sam raz do samodzielnej uprawy
Polówki wiązkowe to drogie grzyby, które występują głównie w krajach śródziemnomorskich. W naszych rejonach spotyka się je dość rzadko i między innymi dlatego są one tak cennymi znaleziskami. Jest jednak dobra wiadomość – polówkę często włącza się do grupy samodzielnie uprawianych grzybów. Hodowlę polówki można prowadzić na drewnie lub trocinach, podobnie jak w przypadku boczniaka. W uprawie na drewnie na otwartym terenie zbiera się jesienią lub wiosną, natomiast plonowanie trwa przez 3-4 lata. Grzyby te mają szerokie zastosowanie w kuchni: nadają się do mrożenia, suszenia, a także do marynowania w occie lub oliwie. Kapelusze polówki rewelacyjnie sprawdzają się w zupie i gulaszu, a to za sprawą ciekawego mączystego aromatu i delikatnego smaku.
